Gone, Go, Went (#AlamoWords 3)

#AlamoWords 3- (παίζουμε με τις λέξεις Gone, Go, Went)

Καλημέρα Άλαμο, νέα εβδομάδα, νέα λέξη.
Παρμένη από δημοσίευση με το τραγούδι των Comsat Angels -Gone

Gone, μετοχή του go.

από τα Παλαιά Αγγλικά (Old English) gan "προχωρώ, προωθώ, αποχωρώ, φεύγω, αναχωρώ, παρατηρώ, συμβαίνω, κατακτώ, εξασκώ"

Από τα Δυτική Γερμανική υποτιθέμενη ρίζα (West Germanic *gaian (πηγή τόσο των Παλιών Σαξονικών και Φριζικών gan, όσο και των Μέσων Ολλανδικών gaen, Ολλανδικών gaan, Παλαιών Γερμανικών gan και Γερμανικών gehen)

Από ΠρωτοΙνδοΕυρωπαϊκή (ΠΙΕ) (υπόθεση, ότι έχει αστερίσκο μπροστά είναι υπόθεση και ότι έχει παύλα μετά σημαίνει ότι μιλάμε για ρίζα, όχι κανονική λέξη) ρίζα *ghē- "αφήνω, ελευθερώνω" (κοινή πηγή των Σανσκριτικών jihite "φεύγω, αναχωρώ" και Ελληνικών κῐχάνω[ᾱ], κίχημι "φθάνω, συναντώ, βρίσκω, καταλήγω, εντυγχάνω")

Ο Αόριστος του go ήταν πάντα προβληματικός, στα παλιά Αγγλικά σχηματίζονταν ως eode, αβέβαιης προέλευσης αλλά σίγουρα από άλλο ρήμα. Αυτό κάποια στιγμή αντικαταστάθηκε από το went, επίσης από άλλο ρήμα (αυτό συμβαίνει στα Αγγλικά μόνο με το go και το ρήμα to be).

Το went τώρα μέσω του wend και του wind και ένα σωρό άλλες εξαρτήσεις, προελεύσεις ανάγεται τελικά σε μια ΠΙΕ ρίζα *we- που δίνει τη Σανσκριτική ρίζα va- (παράγει πχ το वात -vā́ta- που είναι ο άνεμος ή ο Θεός του Ανέμου), την Ελληνική ρίζα αεμι- (παράγει υποτίθεται και το "αέρα" και το "άνεμος"), αλλά και τα νεότερη Γοτθικό waian, Παλαιά Αγγλικά wawan, Παλαιά Γερμανικά wajan, Γερμανικά wehen κλπ.

Η ΠΙΕ ρίζα *we- μπορεί να είναι και ηχοποιητική του "φφφφ" (φου) του ήχου του αέρα, ή της μίμησής του που κάνουμε με τα χείλη. Το ίδιο ισχύει και για το φεύγω και fugio που οι παραπάνω ετυμολόγοι δεν έλαβαν υπόψιν.

Τα τραγούδια που αναρτούνται τα προσθέτω σε αυτή τη λίστα για όποιον θέλει να τα ακούσει όλα:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLb4x5JV4jxd487FEScAnYPeQziqKRq4IF

South, North, East και West (AlamoWords - 2)

South, North, East και West

South, North, East και West, τα τέσσερα σημεία του ορίζοντα. Εμπνευσμένο σήμερα από ανάρτηση με τραγούδι των South of no North (Anabel Lee).

- Το East έχει σχέση με την Ελληνική "ηώ" (αρχ. Έως ή Αύως, η Αουρόρα των Λατίνων). Στα παλιά Αγγλικά (Old English) east, eastan, easte (adj., adv., n.), από υποτιθέμενη πρωτοΓερμανική ρίζα *aust-

- Το West από Γερμανική ρίζα *wes- περιορισμένη μορφή του ἕσπερος < *ϝέσπερος

- To South τώρα είναι Γερμανογεννές και σημαίνει κυριολεκτικά "η πλευρά του ήλιου" από (πρωτο) Γερμανική ρίζα *sunthaz.

- Το North, και το πιο ενδιαφέρον, (μαζί με όλα τα Γερμανογεννή Nort, Noord, Nordr κλπ) κατάγονται από υποτιθέμενη Πρωτο Ινδοευρωπαϊκή ρίζα *ner-. Η υπόθεση στηρίζεται κυρίως στην ύπαρξη του Σανσκριτικού narakah "κόλαση" και του Ελληνικού ἔνερθεν "από κάτω". Κοιτώντας τον ήλιο (την αυγή) ο Βορράς ήταν η αριστερή πλευρά (μέχρι και σήμερα λέμε την αριστερή σαν κατώτερη, το λοιμό). Έχουμε συνηθήσει να λέμε το Βορρά "πάνω" κοιτώντας μοντέρνους χάρτες, οι πιθανότητες όμως είναι για τους αρχαίους να είναι "κάτω"

Τα τραγούδια προστέθηκαν σε αυτή τη λίστα:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLb4x5JV4jxd4PPIDV-8dqqCJHIF1JmttD

Terrace / Extraterrestrial (AlamoWords - 1)

Terrace / Extraterrestrial (AlamoWrods - 1)

Αυτό μου το χόμπυ με το να εξετάζω λέξεις και την ιστορία τους δεν μ' αφήνει να κοιμηθώ. Έτσι συμμετέχοντας σε μια ψηφιακή ομάδα στο facebook, μετέφερα το χόμπυ μου εκεί, επινοώντας ένα παιχνίδι με λέξεις όπου παρατίθεται μια λέξη με την ετυμολογία της και τα παράγωγά της, και παίκτες αυτού του παιχνιδιού ψάχνουν τραγούδια με την δεδομένη λέξη ή τις συγγένειές της, σχολιάζοντας και την ετυμολογία όσοι έχουν κάτι τέλος πάντων να προσθέσουν, αποκομίζοντας συχνά οφέλιμα συμπεράσματα, τα οποία και ενσωματώνω στο κυρίως κείμενο. Αυτό λοιπόν ήταν η πρώτη μου ανάρτηση:

Προσωπικά έχω χόμπυ τις λέξεις, για αυτό θα συνεχίσω να παίζω ένα παιχνίδι (ας το πούμε έτσι) που έπαιζα και προ-Άλαμο εποχής και το μεταφέρω τώρα εντός Άλαμο.

Μία δημοσίευση σήμερα με κέντρισε το ετυμολογικό μου ενδιαφέρον, ήταν το "Villier's Terrace" των echo and the Bunnymen.

- Η λέξη Villier είναι ευγενές όνομα Αγγλο-Γαλλικής προέλευσης, που σημαίνει κάτοικος χωριού/κώμης. Συναντάται συχνότερα πλέον στη Νότιο Αφρική με τη μορφή "De Villiers".

- Η λέξη "Terrace" προέρχεται από το Γαλλικό Terrasse, από το Οξιτάνικο Terrassa, από το Λατ. Terra και συγγενές με το Ελληνικό "Τερέσεσθαι" και "Τερσαίνειν"

Επιλεγμένες λέξεις που συγγενεύουν με το terrace είναι Mediterranean, subterranean, inter, terrain, territory, torrent, torrid και terestrial.

Το τραγούδι της Lisa Germano ξεκινάει με τη λέξη "Extraterrestrial".

Εφευρίσκω και το χασταγκ #AlamoWords στο ποδάρι κι είμαστε έτοιμοι για ένα καινούριο ταξίδι (προσωπικά, ευελπιστώ να αναρτώ 1 με 3 λέξεις την εβδομάδα, αλλά όποιος θέλει κάνει καινούριες αναρτήσεις ή παίζει με αυτήν ή και αυτές που θα ακολουθήσουν)

#AlamoWords - Terrace / Extraterrestrial

εδώ τα τραγούδια που αναρτήθηκαν:
https://www.youtube.com/playlist?list=PLb4x5JV4jxd4U9aK7zilto-EbelJdtQ8X

Σιωπή, Παύση, Γαλήνη clean klein, Calm

Η παύση (Αγγλικά pause) είναι από τις πιο ιδιαίτερες λέξεις, με άγνωστη ετυμολογία, δεν συναντάται και είναι χωρίς νόημα πέραν της Ελληνικής.

Παρομοίως με την Ησυχία. Δεν έχει σχέση με τον ήχο αλλά από ρίζα ησ- τοῦ ἧμαι, απ’ όπου τά ομηρικά ἦκα (=λίγο), ἀκήν (=σιωπηλά), ἥκιστος.

Έτσι και η Γαλήνη, έχει κάποια συγγένεια με το γέλειο, και σίγουρα με τη γλήνη (η κόρη του οφθαλμού), που δίνει το Αγγλικό clean (καθαρό) και το Γερμανικό klein (μικρό), και πιθανόν να σχετίζεται με το παλαιό Ιρλανδικό gel (λαμπερό). Δεν είναι σαφής η καταγωγή της όμως αφού άλλοι αναπαράγουν ΠΙΕ (πρωτο ινδο-ευρωπαϊκή) ρίζα *gel-, άλλοι *glai-, και άλλοι πάλι *gal-.

Από τον Μπαμπινιώτη και "η αγγλική λ. calm «κάλμα, νηνεμία». Κι αυτή προήλθε από ελληνική λέξη, το αρχ. καύμα, που δήλωνε τον καύσωνα και το θέρος, οδηγώντας συνεκδοχικά στη σημ. τής ηρεμίας τής θάλασσας, τής έλλειψης δυνατών ανέμων. Στην Αγγλική έφτασε η λέξη από το ιταλ. calma που ανάγεται σε όψιμο λατιν. cauma από το καύμα. Ότι η λ. ξαναγύρισε στην Ελληνική μέσω τής Ιταλικής ως κάλμα, δηλ. ως αντιδάνειο, είδαμε ότι αποτελεί συχνό φαινόμενο."

Η σιωπή με ταλαιπωρεί καιρό αφού η λέξη είναι πανάρχαιη και χρησιμοποιείται από τον όμηρο, χωρίς να μπορώ να βρω την καταγωγή και την ετυμολογία της. Προσωπικά δεν μπορώ να το βγάλω από το νού μου ότι σχετίζεται με το ΩΠ- όψη όπως στο κύκλωψ, όπωπα και άρα με το οράω. Φυσικά θα συνεχίσει να με ταλαιπωρεί και στο μέλον.

Όπως οι Εσκιμώοι έχουν πολλές λέξεις για το άσπρο, έτσι οι παραπάνω λέξεις, συγγενείς νοηματικά, αλλά εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους, συναντούνται στα Ελληνικά για να περιγράψουν κάτι που σε άλλους λαούς, πολιτισμούς και γλώσσες, μπορεί να μην είναι τόσο σημαντικό.

Ρίγος, Φρίκη, Αφρική και Freak

Ρίγος < ῥῖγος και άρα (F)ρῖγος
Πιθανό να σχετίζεται με την φρίκη.
Φρίκη < Φρίξ και Φρίσσω, φριξός, φριχτός.

Η φρίκη έχει δύο νοήματα που πιθανότερο όμως είναι να συνδέονται.
1. ο μικρός κυματισμός
2. το ανατρίχιασμα λόγω κρύου, φόβου, έντονης συγκίνησης

Ο φριξός μπορεί να σημαίνει και αυτόν που τον έχει κατακλήσει η Φρίκη, αλλά και αυτόν που την προκαλεί, τον τρομαχτικό και τρομερό.

Ενδιαφέρον είναι το σύνθετο παράγωγο Αφρική, σε συνδυασμό με το στερητικό "α-".

Το Αγγλικό Freak δεν περνάει από το νου τους να το συνδέσουν οι Άγγλοι ετυμολόγοι αν και τελικώς η ετυμολογία του είναι άγνωστη.

freak (n.1)
1560s, "sudden and apparently causeless turn of mind," of unknown origin. Perhaps it is from a dialectal survival of a word related to Middle English friken "to move nimbly or briskly," from Old English frician "to dance" [OED, Barnhart]. There is a freking attested in mid-15c., apparently meaning "capricious behavior, whims." Or perhaps from Middle English frek "eager, zealous, bold, brave, fierce"

Και τα 2 νοήματα όμως παραμένουν σταθερά με τις 2 Ελληνικές εκδοχές.
Το friken "to move nimbly or briskly," from Old English frician "to dance" ταιριάζει με το πρώτο, τον κυματισμό, ενώ το frek "eager, zealous, bold, brave, fierce" ταιριάζει με τον "φριξό"

Fool, Follia, Φολλίς

From www.etymonline.com I gather the following:

fool (adj.)
{c. 1200, "sinful, wicked; lecherous" (a fool woman (c. 1300) was "a prostitute"), from fool (n.1).}

and ... fool (n.1)
{early 13c., "silly, stupid, or ignorant person," from Old French fol "madman, insane person; idiot; rogue; jester," also "blacksmith's bellows," also an adjective meaning "mad, insane" (12c., Modern French fou), from Medieval Latin follus (adj.) "foolish," from Latin follis "bellows, leather bag," from PIE root *bhel- (2) "to blow, swell."

The sense evolution probably is from Vulgar Latin use of follis in a sense of "windbag, empty-headed person."}

Etymonline is a relible eymological source for me as it has managed to index the most expensive etymological dictionaries, I would not have had access to if it wasn't for this online tool.

I believe though the linguists here are myopic and overeager to resolve the etymology of Latin follis and connect it with a PIE root, overlooking the greek connection, probably influenced by the use of Vulgar Latin as stated just above.

Considering the use of fool is attested very early, Vulgar latin may have been influenced back by the use of the word, not of course necessarily in English, but by the use of the "sinful, wicked; lecherous" meaning of the word in other languages of the time.

Linguists simply cannot overlook the Greek use of word, especially when there is no sign of evolution, but the word is carried over as identical.

Φολλίς (follis) in Greek means a thin layer, it most probably of aiolic origin and was later used in Roman and Byzantine times to describe a greenish cheap coin with a silver outer layer, the folla (plural follia). The name carries on well into the 14th century in the form of trifollaro (greek form) trifollaris (latin version). 1 trifollaro = 3 follia.

So usage of this coin surpasses historically even that of a fool woman, the prostitute, which in turn may be derived from folla, meanning "cheap".

To this I will add the alternate PIE root etymology that was proposed and overlooked in favour of the PIE root *bhel- (2) "to blow, swell", and that is from PIE root *dʰolyom (*dʰel- (“be green”)). Green was the colour that these coins often took after some time because of the low quality of silver, so there may well be a meaningfull connection.

The Greek φολίς (flake) wtith 1 "λ", has an unknown etymology, so it may be a simplification of φολλίς, hence the similarity in meaning.


Sources:
https://en.wikipedia.org/wiki/Follis
https://en.wiktionary.org/wiki/folium#Latin
http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=fool
https://en.wikipedia.org/wiki/Follis#/media/File:Galerius_follis.jpg

Jinx, Ίυγξ (wryneck, Θερκοπούλι)

jinx (n.)
1911, American English, originally baseball slang; perhaps ultimately from jyng "a charm, a spell" (17c.), originally "wryneck" (also jynx), a bird used in witchcraft and divination, from Latin iynx "wryneck," from Greek iynx.

Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Ίυγξ είναι γνωστή μία θυγατέρα του θεού Πάνα και της Νύμφης Ηχούς. Αναφέρεται ότι η Ίυγξ έδωσε στον Δία να πιει το μαγικό φίλτρο του έρωτα, που του προκάλεσε τον ασίγαστο ερωτικό πόθο για την Ιώ. Για τον λόγο αυτό, η ζηλιάρα Ήρα τη μεταμόρφωσε στο ομώνυμο πουλί (το σημερινό jynx torquilla της οικογένειας των δρυοκολαπτιδών), το οποίο χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι Έλληνες ως ξόρκι του έρωτα. Π.χ. δίνεται από τη θεά του έρωτα Αφροδίτη στον Ιάσονα, ο οποίος περιστρέφοντάς το και απαγγέλλοντας κάποιες μαγικές λέξεις προκαλεί τον έρωτα στη Μήδεια.

Σε μία άλλη παράδοση, η Ίυγξ ήταν κόρη του Πιέρου, που με τις αδελφές της προκάλεσαν σε διαγωνισμό τις Μούσες, έχασαν και η Ίυγξ μεταμορφώθηκε στο ομώνυμο πτηνό (σήμερα γνωστό ως θερκοπούλι).

In Greek mythology, Iynx was an Arkadian Oreiad nymph; a daughter of the god Pan and either Peitho or Echo. She cast a spell on Zeus which caused him to fall in love with Io. In consequence of this, Hera metamorphosed her into the bird called iynx (Eurasian wryneck, jynx torquilla).

According to another story, she was a daughter of Pierus, and as she and her sisters had presumed to enter into a musical contest with the Muses, she was changed into the bird iynx. This bird, the symbol of passionate and restless love, was given by Aphrodite to Jason, who, by turning it round and pronouncing certain magic words, excited the love of Medea.


Sources:
http://www.etymonline.com/index.php?allowed_in_frame=0&search=jinx
https://en.wikipedia.org/wiki/Iynxhttps://el.wikipedia.org/wiki/Ίυγξ